Historia dla gimnazjum/Odrodzenie w Europie

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

W XIV wieku we Włoszech powstała nowa epoka w historii - renesans (zwany również jako odrodzenie). Artyści i naukowcy tej epoki odkryli różne dzieła sztuki i karty z rozprawami naukowymi pochodzące z antyku. Nie kwestionowano wartości religijnych (Boga traktowano jako równego sobie), zaś większy nacisk położono na wartość człowieka. To właśnie człowiek inspirował artystów (głównie malarzy i rzeźbiarzy). Aby o wiele lepiej pokazać człowieka na płótnie czy też w gipsie rozpoczęto badania anatomiczne. Prawdziwy rozwój mógł nastąpić dzięki wynalezieniu druku przez Jana Gutenberga. Spadek cen książek spowodowały, iż wiele nowych osób mogło je nabyć.

Najważniejszym nurtem filozoficznym i kulturalnym tej epoki był humanizm. Kierował uwagę na osobę i sprawy ludzkie: godność, poczucie wolności, wszechstronny rozwój oraz harmonię w społeczeństwie. Terencjusz: Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce - naczelne hasło humanizmu zaczerpnięte z antyku. Antropocentryzm stawiał człowieka w środku świata, który uznawany był za równego z Bogiem. Kolejny nurt ideowy to predestynacja- nieodwracalność losu. Wywodził się z Kalwinizm. Kalwiniści uważali, że człowiek bez względu na swoje czyny dostąpi zbawienia albo nie. Nikt nie może uniknąć przeznaczenia, człowiek idzie wytyczoną drogą.

Kiedy się rozpoczęła?[edytuj]

Nie ma pewności, kiedy zapoczątkowano renesans. Większość publikacji historycznych podaje, iż ta epoka rozpoczęła się w 1492 roku, kiedy to hiszpański żeglarz (z pochodzenia Włoch) Krzysztof Kolumb odkrył Karaiby (Ameryka Środkowa) [1]. Za inna datę uznaje się rok 1455, kiedy to Jan Gutenberg odkrył druk. Jeszcze inną datą jest rok 1453 rok, kiedy Turcy Osmańscy przejęli Konstantynopol.

Kolebka odrodzenia[edytuj]

Kultura odrodzenia zaczęła się kształtować najpierw we Włoszech, ponieważ to właśnie tam przetrwały widoczne ślady antyku po panowaniu Rzymian: antyczne budowle przerobione na świątyni, ruiny, koloseum. Natomiast po upadku Konstantynopola wiele uczonych z Bizancjum przeniosło się od Włoszech. Przenieśli ze sobą wiedzę o kulturze starożytnych Greków i natrafili na dobry grunt. Makiawelizm Niccolò Machiavelli - pisarz polityczny, zafascynowany dziejami historycznymi historyk, poeta. Jego największym dziełem jest Książę, w którym opisał władzę taką jaka jest, pozbawiona skrupułów. Władca musi postępować albo jak lew(silny) albo jak lis(sprytny). Stworzył makiawelizm- doktrynę polityczną, w której najważniejszym celem w polityce jest racja stanu. Utopia Tomasz Morus- poseł parlamentu angielskiego i kanclerz Królestwa Anglii. Autor "Utopi". Książki, w której opisał idealny i wyidealizowany ustrój. Ludzie żyliby zgodnie z naturą, w spokoju i bez pieniędzy.

Renesans w Polsce[edytuj]

W Polsce trwający od XVI wieku do 30. lat XVII w, w czasie Złotego wieku kultury polskiej(panowanie Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta). Duży wpływ na wprowadzenie renesansu do Polski był ślub Zygmunta Starego z Boną, która pochodziła z rodu włoskiego. Sprowadzała potrawy ojczystego kraju oraz stroje. Wybitnym przedstawicielem literatury odrodzenia był Jak Kochanowski- autor trenów, fraszek oraz Odprawy posłów greckich. Utwór został napisany na zamówienie Jana Zamoyskiego z okazji ślubu z Krystyną Radziwiłłówną w 1578 r. Słynni literaci: Andrzej Frycz Modrzejewski, Piotr Skarga, Mikołaj Rej, Mikołaj Szarzyński. Ogromnym przełomem było odkrycie dokonane przez Mikołaja Kopernika. Obalił teorię Ptolemeusza tzw, system geocentryczny i stworzył system heliocentryczny, który opublikował w dziele O obrotach ciał niebieskich. Przez 300 lat było to surowo potępiane przez kościół. Dopiero po zastosowaniu teleskopu udowodniono teorię Kopernika, który popełnił niektóre błędy m.in uważał,że planety krążą po orbitach w kształcie koła.

Słynni ludzie renesansu[edytuj]

Leonardo da Vinci - autoportret
  • Leonardo da Vinci - najwybitniejszy człowiek tej epoki, pochodzący z Włoch będący: malarzem, anatomem, technikiem, zoologiem, uczonym, geologiem, naukowcem oraz autorem ponad 7 000 prac, szkiców i rysunków.
  • Michał Anioł - słynny malarz z Włoch, autor fresków w Bazylice św. Piotra (Kaplica Sykstyńska).
  • Rafael (właść. Raffaello Santi) - włoski malarz.
  • Jan Gutenberg - niemiecki wynalazca druku.
  • Erazm z Rotterdamu - holenderski filozof, jako pierwszy odważnie krytykował kościół, jednakże nie odciął się od niego.

Słynne dzieła[edytuj]

  • Mona Lisa - obraz Leonarda da Vinci, powstały w latach 1503-1506.
  • Ostatnia Wieczerza - malowidło ścienne Leonarda da Vinci, obecnie prawie zniszczone.
  • Dawid - słynna rzeźba Michała Anioła.
  • Madonna ze szczygłem - obraz Rafael`a Santi.
  • Stworzenie Adama - fragment malowidła na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej autorstwa Michała Anioła.
  • Narodziny Wenus - malowidło Sandro Botticelli.
  • Pochwała głupoty - książka Erazm`a z Rotterdam.

.==Ważne daty==

  • 1498 - Leonardo da Vinci ukończył malowanie Ostatniej Wieczerzy.
  • 1453 - zdobycie Konstantynopola przez Turków, upadek cesarstwa wschodniorzymskiego.
  • 1517 - ogłoszenie 95 tez przez Marcina Lutra.

Ćwiczenia[edytuj]

  • Omów dokonania słynnych postaci z renesansu.
  • Wyjaśnij, jakie dzieła cytowali i czytali ludzie renesansu.
  • Podaj trzy daty, które symbolicznie rozpoczęły renesans i powiedz, co się wtedy wydarzyło.


Przypisy

  1. Pierwszymi odkrywcami Ameryki byli Wikingowie (X w.), jednakże większość publikacji historycznych podaje, iż po raz Europejczycy odkryli Amerykę w 1492 roku za sprawą Krzysztofa Kolumba.