Wikibooks:Neutralny punkt widzenia

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pomoc
Neutralny punkt widzenia

Neutralny punkt widzenia[edytuj]

Wikibooks jest zbiorem podręczników, czyli pewną kompilacją ludzkiej wiedzy, ale ponieważ ten zasób o zasięgu globalnym, tworzy pewna wspólnota autorów, to z pewnością nie możemy oczekiwać, że nasi współpracownicy będą się zgadzać we wszystkich wypadkach, lub nawet w większości wypadków, na temat tego, co tworzy ludzką wiedzę w ścisłym znaczeniu. Możemy więc zaadoptować "luźniejsze" znaczenie "ludzkiej wiedzy", według którego szerokie spektrum sprzecznych teorii tworzy to, co nazywamy "ludzką wiedzą". Dlatego powinniśmy, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo, czynić wysiłki, by przedstawiać te sprzeczne teorie rzetelnie, bez prób obrony któregokolwiek z nich.

Wyjaśnienie[edytuj]

Najbardziej lapidarne ujęcie zasady Neutralnego Punktu Widzenia obowiązującego w Wikibooks to:

bezstronne prezentowanie różnych poglądów bez wskazywania, który jest słuszny

Teraz zastanówmy się głębiej, co to dokładnie znaczy. Bezstronne pisanie nie oznacza wyłącznie prezentowania tylko najbardziej popularnego punktu widzenia; nie oznacza też wyraźnego wskazywania, że najbardziej popularny punkt widzenia jest tym właściwym; nie oznacza też, że najbardziej właściwym punktem widzenia jest stanowisko pośrednie, między dwiema skrajnościami, jako rzekomo "najbardziej neutralne". Bezstronne pisanie w naszym rozumieniu oznacza, że należy przedstawić wszystkie znane sobie punkty widzenia w danej sprawie, przedstawiając rzetelnie wszystkie argumenty za i przeciw każdemu stanowisku, oraz w miarę możności podać też, kto i dlaczego optuje za danym stanowiskiem.

Ważne jest, aby wszystkie te stanowiska były przedstawione tym samym, neutralnym językiem, w którym należy unikać przymiotników wartościujących, z których można by "między wierszami" wyczytać, które stanowisko jest właściwe.

Alternatywnie gdy kilka osób pisze artykuł, każda z nich może przedstawić swoje stanowisko swoim językiem bez ingerowania w część pisaną z innego punktu widzenia. Autorzy takiego artykułu muszą się jednak powstrzymać od pisania końcowego akapitu, w którym byłoby stwierdzenie, kto ostatecznie ma rację.

Ten sposób pisania artykułów można stosować jednak tylko wtedy, gdy jest pewność, że ktoś wkrótce napisze drugą część artykułu. Gdy piszemy artykuł jednoosobowo (co się zdarza najczęściej), należy się raczej starać samemu napisać jego drugą, alternatywną część, nawet wbrew własnym poglądom. Nazywamy to pisaniem z punktu widzenia naszego oponenta i bardzo ten sposób pisania zalecamy.

Ci, którzy pisząc w Wikibooks na tematy kontrowersyjne politycznie lub ideologicznie, stają uparcie i wyłącznie po stronie własnych poglądów i którzy nie dbają o to, aby inne punkty widzenia były uczciwie prezentowane, nie działają zgodnie z zasadami neutralnego punktu widzenia.

Przedstawianie opinii na temat dzieł sztuki, prac artystycznych itp.[edytuj]

Szczególny przypadek to wyrażanie opinii estetycznych. Niektóre treści na temat dzieł sztuki i ich twórców (książek, obrazów, aktorów, muzyków itd.) są pisane przez osoby zafascynowane danym dziełem lub artystą i to odbija się w podręcznikach Wikibooks. To oczywiście jest sprzeczne z zasadą neutralności. Jednak informacja o tym, że jakiś artysta lub jego dzieło jest bardzo popularne lub że ogół krytyków sztuki uważa go za wybitnego czy nawet wielkiego jest ważnym faktem, którego nie sposób pominąć w artykule. Pisanie więc, że "Mickiewicz wielkim poetą był" wykracza poza neutralność, ale napisanie, że: "Zdaniem ogromnej większości historyków literatury polskiej Mickiewicz był największym poetą doby romantyzmu" jest jak najbardziej zgodne z zasadą neutralności. Ważne tutaj jest tylko, aby nie przedstawiać w ten sposób własnych opinii o danym artyście/dziele, lecz ograniczać się do tego, jak został(o) on/ono faktycznie przyjęte przez ogół społeczeństwa, jakąś jego grupę i fachowców z danej dziedziny.

Dwa podejścia do pisania bezstronnych podręczników[edytuj]

  • Pisanie artykułu jako rzetelny opis trwającej dyskusji.

Pisanie neutralne można sobie wyobrazić jako chłodny, rzetelny i analityczny opis trwającej dysputy. Jest to trudne do zrobienia, ponieważ niemal każdy ma skłonność dawać subtelnie (np: za pomocą przymiotników wartościujących) do zrozumienia, po której stronie jest jego serce. Jednak stałe ćwiczenie się w neutralnym stylu pisania powoduje, że stajemy się w tym coraz lepsi i potrafimy we własnych i cudzych tekstach rozpoznawać takie subtelne wartościowanie i je usuwać.

  • Pisanie artykułu w formie przedstawienia bezspornych faktów oraz obiektywnego opisu sprzecznych opinii na ich temat.

Alternatywnym sformułowaniem zasady bezstronności jest stwierdzenie, że należy przedstawiać fakty, włączając w to fakty na temat opinii, ale nie przyznawać słuszności (lub jej braku) samym opiniom.

Fakt od opinii jest łatwo rozróżnić. Fakt to stwierdzenie istnienia (lub nieistnienia) danego obiektu lub zdarzenia, natomiast opinia to sąd posiadający wyraźny element oceny i wartościowania. Na przykład fakt to: "Mars jest planetą", "2+2=4", "Sokrates był filozofem". Natomiast stwierdzenia w rodzaju: "Bóg istnieje", "Madonna to najlepsza piosenkarka wszech czasów", "Wałęsa był kiepskim prezydentem", "Marksizm to jedynie słuszna filozofia" itp. są ewidentnie opiniami, a nie faktami.

Zasadę neutralności Wikibooks, można streścić do tego, że w artykułach powinniśmy zawsze ograniczać się do opisywania faktów. Jeśli chcemy zamieścić jakąś opinię, należy ją "przemienić" w fakt poprzez przypisanie jej jakiejś osobie lub grupie ludzi. Niewątpliwie to, że ktoś ma jakąś opinię, jest też faktem. Opisując fakty, nie należy ich wartościować, bo wtedy wykraczamy już poza neutralność.

Ograniczenie się do stwierdzenia, że neutralność Wikibooks można streścić do zasady pisania wyłącznie o faktach, nie zawsze jednak wystarcza. Kiedy umieszczamy w tekście Wikibooks opinię "przemienioną" w fakt, należy jeszcze dodać też informację o innych opiniach podaną w równie neutralny sposób, nawet wtedy gdy się z tymi innymi opiniami nie zgadzamy. Trzeba też pamiętać, że przyznawanie racji którejś z alternatywnych opinii nie jest już stwierdzaniem faktu, tylko właśnie podaniem naszej opinii.

Co zrobić, gdy natkniesz się na stronę, która Twoim zdaniem narusza zasady neutralnego punktu widzenia[edytuj]

W pierwszej kolejności spróbuj samemu naprawić treść tego artykułu. Jeśli nie wiesz jak albo masz wątpliwości w tym zakresie, skorzystaj ze strony dyskusyjnej danego artykułu. Jeśli to nic nie daje albo artykuł, Twoim zdaniem, w bardzo rażący sposób narusza zasady neutralnego punktu widzenia, napisz o tym w Barze

Zobacz też[edytuj]


Powrót do Pomocy Wikibooks