Chemia nieorganiczna/Kwas solny

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wzór strukturalny kwasu solnego.
Model cząsteczki kwasu solnego.

Kwas chlorowodorowy (solny) () to związek nieorganiczny, należący do grupy kwasów beztlenowych.

Otrzymywanie[edytuj]

Kwas solny można otrzymać przez rozpuszczenie chlorowodoru w wodzie.

Doświadczenie
Doświadczenie
Otrzymywanie kwasu solnego.
Czynności

Do próbówki z chlorowodorem nalać wody z oranżem metylowym. Zatkać próbówkę korkiem i wstrząsnąć.

Obserwacje
Woda z oranżem metylowym zabarwiła się na czerwono.

Wnioski
Chlorowodór rozpuszcza się w wodzie, tworząc kwas chlorowodorowy (solny).

Właściwości[edytuj]

Kwas solny jest silnie żrący.

Kwas solny jest bezbarwną, dymiącą na powietrzu cieczą, cięższą od wody. Jest silnie żrący. Maksymalne stężenie kwasu, jakie można osiągnąć, wynosi 37%.

Kwas chlorowodorowy dysocjuje z wytworzeniem kationu wodoru i anionu chlorkowego: .

Reaguje z:

a) zasadami (reakcje zobojętniania), np.:

b) większością metali nieszlachetnych, np.:

(wodór wydziela się z roztworu w postaci gazowej)

c) tlenkami metali, np.:

d) niektórymi solami, np.:

W reakcjach tych powstają odpowiednie sole, nazywane chlorkami danego metalu, np. NaCl – chlorek sodu.

Ciekawostka
Ciekawostka
Kwas dymiący.
Dym, unoszący się z naczynia ze stężonym kwasem solnym, to drobne kropelki tego kwasu. Chlorowodór, który wydostaje się z naczynia, łączy się z parą wodną z powietrza, tworząc kwas. Przy niższych stężeniach (poniżej 30%) dym nie tworzy się.
Kwas solny jest ważnym odczynnikiem chemicznym.

Zastosowanie[edytuj]

Kwas solny jest jednym z najważniejszych kwasów w przemyśle: chemicznym, farmaceutycznym i metalurgicznym, gdzie używany jest do oczyszczania powierzchni metali i ekstrakcji rud. Ponadto jest stosowany w garbarstwie oraz przy produkcji barwników, tworzyw sztucznych i sztucznych włókien. W laboratorium jest używany jako odczynnik chemiczny. Zmieszany z kwasem azotowym w stosunku 3:1 tworzy wodę królewską – roztwór, który rozpuszcza złoto i platynę.

Znaczenie biologiczne[edytuj]

Kwas solny pełni bardzo ważną funkcję w procesie trawiennym większości zwierząt. Jest on wydzielany w żołądku przez specjalne komórki okładzinowe. Kwas solny między innymi aktywuje pepsynogen, nieczynną postać pepsyny. Pepsyna, enzym działający w środowisku kwaśnym, rozkłada białko do prostszych polipeptydów.

Ponadto kwas solny ma działanie bakteriobójcze – niszczy bakterie, które dostały się do ustroju wraz z jedzeniem. Ułatwia także wchłanianie żelaza i wapnia oraz uczestniczy w regulacji otwierania i zamykania odźwiernika żołądka.

Ciekawostka
Ciekawostka
Dlaczego "kwas solny"?
Chlorowodór można otrzymać w reakcji soli kamiennej (chlorku sodu) ze stężonym kwasem siarkowym(VI) – tak otrzymuje się chlorowodór na skalę przemysłową: 2 NaCl + H2SO4 → Na2SO4 + 2 HCl . Od tej reakcji pochodzi właśnie nazwa "kwas solny".