Japoński/Partykuły

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Partykuła は (partykuła tematu)[edytuj]

Partykuła ta ma na celu określenie tematu, a nawet kontekstu wypowiedzi. Podajemy ją po rzeczowniku lub zaimku. W języku polskim rola ta przypada zwykle podmiotowi, choć temat wskazywany jest poprzez porządek zdania - pierwsza część to temat, część nowa, opisywana, druga część to temat, część znana. Pomimo, że zapisujemy ją znakiem hiragany は (ha), czytamy jako わ (wa).

Przykłady:

  • 「ねこたべている。」(Neko wa tabete iru.) - Kot je (dosłownie: Mówiąc o kocie, je)

Rzeczowniki użyte w tych przykładach:

  • ねこ - kot

Partykuła が (partykuła podmiotu)[edytuj]

Partykuły tej używa się, aby wskazać podmiot, czyli określić agenta czynności opisywanej przez czasownik. Przykłady:

  • 「ねこたべている。」(Neko ga tabete iru.) - Kot je
  • 「ねこいます。」(Neko ga imasu) - Jest (ożyw.) kot

Rzeczowniki użyte w tych przykładach:

  • ねこ - kot

Partykuła を (partykuła dopełnienia bliższego)[edytuj]

を (wo) zaznacza dopełnienie orzeczenia: cel akcji. Określa biernik, czyli odpowiada na pytanie: kogo? co?. Czasami を w systemie romaji zapisywane jest jako o, ale etymologicznie wywodzi się z wo.

W języku polskim, zdania mają następujący szyk:

Podmiot > Orzeczenie > Dopełnienie

W języku japońskim tylko pozycja czasownika jest określona: znajduje się on na końcu zdania, podmiot oraz dopełnienie mogą pojawiać się na pozostałych pozycjach bez uwzględniania szczególnych reguł:

Podmiot > Dopełnienie > Orzeczenie Dopełnienie > Podmiot > Orzeczenie

Partykuła を występuje tylko przed czasownikiem!

Przykłady:

「ねこみずのんでいる。」 (Neko ga mizu wo nonde iru.) tłumaczymy jako "Kot pije wodę."

「みずねこがのんでいる。」 (Mizu wo neko ga nonde iru.) znaczy dokładnio to samo co powyższe.

Części zdania, które można wywnioskować z kontekstu najczęściej są z niego usuwane. Partykuła を jest często omijana w potocznej japońszczyźnie.

Partykuła を również może być używana do zaznaczania miejsc, przez które następuje ruch lub miejsce, z którego się odchodzi:

Przykłady: 公園を歩きましょう。(こうえん あるきましょう) Przejdźmy się po parku (przez park).

毎日八時に仕事に家を出ます。(まいにち はちじ しごと うち でます。)Co rano wychodzę z domu do pracy o ósmej.

Partykuła か (partykuła pytajna)[edytuj]

Partykuła か występująca na końcu zdania zmienia je z twierdzącego w pytające.

Składnia: [(czasownik か]

Przykłady:

  • 「なん です 。」 (nan desu ka) - Co to jest?
  • 「ねこが います 。」 (neko ga imasu ka) - Czy masz kota?
  • 「どこか いきました 。」 (doko ka ikimashita ka) - Poszedłeś gdzieś?

Wyrazy użyte w tych przykładach:

  • なん co
  • ねこ kot
  • どこ gdzie

Partykuła の (partykuła dopełnienia)[edytuj]

Partykuła の odpowiada przypadkowi dopełniacza (odpowiada na pytania czyj? kogo? czego?). Służy ona także do określania przynależności, dlatego też nazywana jest również partykułą dzierżawczą.

「わたしなまえはフィリップです。」 (Watashi no namae wa Firippu* desu.) - "Nazywam się Filip (Jeśli chodzi o moje imię, to /brzmi ono/ Filip".

  • Słowo Filip zapisane jest w katakanie, ponieważ nie jest to słowo pochodzenia japońskiego.

とうきょうたてもの。 (Tōkyō no tatemono) - "budynki (budowle) Tokio"

Partykuła の (partykuła emfatyczna)[edytuj]

Występując na końcu zdania, po czasownikach wskazuje wyjaśnienie lub emocjonalny nacisk mówiącego. Forma ta jest używana tylko przez kobiety oraz dzieci i to tylko w stosunku do osób z którymi utrzymują bliskie stosunki.

おなかがいたい (Onaka ga itai no) - "Boli mnie brzuch".

Czasami występując na końcu zdania określa pytanie. Jest to skrócona forma no desu ka.

どうした (Dōshita no) - Co z tobą?

Partykuła に (partykuła lokatywna w, na)[edytuj]

Partykuła ta określa celownik (komu? czemu?) oraz miejscownik (o kim? o czym?).

「まいにちだいがくにゆく。」 (Mainichi daigaku ni yuku.) - "Każdego dnia chodzę na uniwersytet."

Inną cechą tej partykuły jest zamiana rzeczownika w przymiotnik.

「ほんとうおもしろいです。」 (Hontō ni omoshiroi desu.) "[To] jest naprawdę interesujące." (Hontō jest rzeczownikiem (prawda), razem z partykułą に zamienia się w przymiotnik.)

に jest także używana do określania miejsca, czasu i celu (w, na, do, dla, przez).

「ほしとんでいく。」 (Hoshi ni tonde iku.) - "Lecąc do gwiazd."

Partykuła へ (partykuła kierunku, celu)[edytuj]

he (wymawiana jako e, gdy pełni rolę partykuły), określa przypadek skierowania, wysłania ("w", "na", "do", "ku").

「おかあさんはみせいく。」 (O-kaa-san wa mise e iku.) - "Mama idzie do sklepu".

W prostych zdaniach, jak powyższe, zamiast partykuły へ możemy użyć に ni. Przy bardziej skomplikowanych zdaniach, aby uniknąć nieporozumień, które słowo określa cel, lepiej użyć へ.

Partykuła と (łącznik i)[edytuj]

Ta partykuła spełnia rolę spójnika (i), łącząc dwa lub więcej wyrazów w grupę.

Składnia [ rzeczownik - (partykuła と) - rzeczownik ... ]

Przykłady:

  • 「これ それ がみどりです」 (kore to sore ga midori desu) - To i tamto jest zielone

Wyrazy użyte w tym przykładzie:

  • これ to
  • それ tamto
  • みどり(の) zielone

Partykuła と (razem z)[edytuj]

Używamy ją aby określić kiedy jedna osoba robi coś z drugą.

Składnia: [ (Podmiot) - (partykuła と) - (orzeczenie) ]

Przykłady:

  • 「 スミスさん と テニスを します」 (sumisu-san to tenisu wo shimasu) - (Ja) gram w tenisa z panem/panią Smith

Rzeczowniki użyte w przykładach:

  • スミスさん - pan/pani Smith (uprzejmie)
  • テニス - tenis

Partykuła も (także)[edytuj]

Partykuła ta oznacza także, również. Stawiamy ją po podmiocie. Zastępuje ("wypiera") partykuły は が oraz を , a "współgra" z とで oraz に

Można używać jej także do formułowania dłuższych list, wyliczeń, które są określone przez jedną z podstawowych partykuł (は, を, lub が). Dotyczy to tylko list, w których występuje więcej elementów niż 2, ponieważ przy krótszych listach używa się raczej partykuły と.

Przykłady:

  • 「ねこ のみます。」 - Kot także pije.
  • 「しょうねん しょうじょ じょせい だんせい にんげん です。」 - Chłopcy, dziewczęta, kobiety i mężczyźni są ludźmi (Chłopcy, również dziewczęta, również kobiety również mężczyźni są ludźmi).
  • [きのわたしがっこしゃしんとりました。] Wczoraj także robiłem zdjęcia w szkole.

Rzeczowniki użyte w tym przykładzie:

  • しょうねん - chłopiec (chłopcy)
  • しょうじょ - dziewczyna (dziewczęta)
  • じょせい - kobieta (kobiety)
  • だんせい - mężczyzna (mężczyźni)
  • にんげん - ludzie
  • がっこ - szkoła
  • しゃしん - zdjęcie -a

Partykuła で (określanie lokalizacji akcji)[edytuj]

de używamy do wyrażania gdzie odbywała się akcja.

SKŁADNIA: [ (Miejsce/Pytanie) - (Partykuła) - (Czasownik) ]

わたしは レストラン たべます」 (watashi wa resutoran de tabemasu) "Jem w restauracji."

スミスさんと こうえん テニスを しました」 (sumisu-san to kouen de tenisu wo shimashita) - "Grałem w tenisa z panem Smithem w parku."

Rzeczowniki użyte w tych przykładach:

  • わたし ja
  • レストラン restauracja
  • こうえん park

Partykuła で (wyjaśnianie znaczenia, sposobu)[edytuj]

de używa się także do wyjaśniania znaczenia, sposobu. Określa narzędnik (z kim? z czym?) lub miejscownik (o kim? o czym?).

SKŁADNIA: [ (Znaczenie/Pytanie) - (Partykuła) - (Czasownik) ]

だいがくに なん いきますか」 (daigaku ni nan de ikimasuka) - "W jaki sposób dostajesz się do szkoły?"

じてんしゃ いきます」 (jitensha de ikimasu) - "Jadę na rowerze."

Rzeczowniki użyte w tych przykładach:

  • だいがく uniwersytet
  • じてんしゃ rower