Niemiecki/Gramatyka/Przysłówki zaimkowe

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Przysłówki zaimkowe (Pronominaladverbien/Präpisitionaladverbien)[edytuj]

  • Przysłówki zaimkowe są utworzone z połączenia przysłówków da, hier lub wo z następującymi zaimkami:
    • an, auf, aus, bei, durch, für, gegen, hinter, in/ein, mit, nach, neben, ob, über, um, unter, von, vor, wider, zu, zwischen
    • połączenia z przyimkami ob und wider są uważane za przestarzałe
    • jeżeli przyimek rozpoczyna się samogłoską, to dodana jest głoska r
    np. da + von -> davon, wo(r) + auf -> worauf, ...
    • w mowie i nieformalnym języku pisanym dar jest często skracane do dr
    np. darauf -> drauf, darin -> drin, ...
da(r) wo(r) hier
daran woran hieran
darauf worauf hierauf
daraus woraus hieraus
dabei wobei hierbei
dadurch wodurch hierdurch
dafür wofür hierfür
dagegen wogegen hiergegen
dahinter wohinter hierhinter
darin/darein worin/worein hierin/hierein
damit womit hiermit
danach wonach hiernach
daneben woneben hierneben
darüber worüber hierüber
darum worum hierum
darunter worunter hierunter
davon wovon hiervon
davor wovor hiervor
dazu wozu hierzu
dazwischen wozwischen hierzwischen

Użycie przysłówków zaimkowych[edytuj]

  • Przysłówki zaimkowe, podobnie jak zaimki, zastępują części zdania, całe zdania (współrzędne albo podrzędne) lub konstrukcje bezokolicznikowe, o ile odnoszą się do przedmiotów lub pojęć:
    np. Ich habe ein neues Handy. Damit (mit dem Handy) kann ich auch super Bilder machen.
    np. Seine Frau ist krank. Dadurch (dass seine Frau krank ist) ist er traurig.
    np. Ich weiß nichts davon, dass ich eingeladen bin.
    np: Denk daran, das Essen für morgen vorzubereiten.
  • Przysłówków zaimkowych nie można użyć w połączeniu z osobami - w takim przypadku należy użyć przyimka + zaimka:
    np. Ich habe eine neue Freundin. Mit ihr (mit der Freundin) kann ich alles besprechen.
  • W mowie potocznej często spotyka się użycie przyimka + zaimka również w odniesieniu do rzeczy, ale nie jest to standard językowy:
    np. Ich habe ein neues Handy. Mit dem (poprawniej byłoby: damit) kann ich auch super Bilder machen.
  • Przysłówki zaimkowe z wo(r) są używane podobnie jak zaimki pytające, o ile odnoszą się do przedmiotów lub pojęć, natomiast nie można ich użyć w połączeniu z osobami - w takim przypadku należy użyć przyimka + zaimka:
    np. Wofür brauchst du den Kassenzettel? - Für meine Unterlagen.
    np. Für wen brauchst du den Kassenzettel? - Für die Sekretärin.
  • Przysłówki zaimkowe z wo(r) są coraz rzadziej używane w funkcji podobnej do zaimków względnych, nawet jeżeli odnoszą się do przedmiotów lub pojęć. Zarówno w tym przypadku, jak i w odniesieniu do osób należy użyć przyimka + zaimka:
    np. Das ist die Frage, auf die (rzadko: worauf) ich keine Anwort habe.
    np. Das ist die Frau, auf die ich gewartet habe.
    • Jeżeli w kontekście brak jest jakiegokolwiek odniesienia, to wtedy należy użyć przysłówka zaimkowego:
      np. Er wusste nicht, wovon (brak informacji czy chodzi o rzecz czy osobę) ich rede.
  • W mowie potocznej przysłówki zaimkowe z wo(r) są czasem zastępowane konstrukcją przyimek + was (zawsze w Nom.)
    np. Mit was (poprawnie byłoby: womit) hast du Probleme?
    np. Auf was (poprawnie byłoby: worauf) hast du keine Antwort?
  • W mowie potocznej spotykane jest oddzielenie przedrostka (da(r)-, -wo(r)-, hier-) od reszty przysłówka zaimkowego i umieszczenie go osobno:
    np. Da habe ich nicht mit gerechnet. (poprawnie byłoby: Damit habe ich nicht gerechnet.)


Przypisy


Powrót do spisu treści