Niemiecki/Gramatyka/Stopniowanie przymiotników

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stopniowanie przymiotników (die Steigerung von Adjektiven)[edytuj]

Podobnie jak w języku polskim stopniowanie obejmuje zasadniczo trzy stopnie (Vergleichsformen/Steigerungsformen):

stopień równy (der Positiv)
stopień wyższy (der Komparativ)
stopień najwyższy (der Superlativ)

Stopień równy (Positiv)[edytuj]

  • Stopień równy odpowiada podstawowej formie przymiotnika:
    np. bunt, klein, kurz, lang, müde, salzig, ...

Stopień wyższy (Komparativ)[edytuj]

  • Stopień wyższy tworzy się z reguły poprzez dodanie do podstawowej formy przymiotnika końcówki -er:
    np. bunter, kleiner, salziger, ...
  • Jeżeli forma podstawowa kończy się na -e, to dodawane jest tylko -r:
    np. müder, ...
  • W przypadku niektórych przymiotników, jeżeli ich forma podstawowa zawiera samogłoski ulegające przegłosowi, ten przegłos w stopniu wyższym (i najwyższym) się pojawia:
    np. kürzer, länger,...
  • Jeżeli niemiecki przymiotnik w stopniu wyższym jest użyty w funkcji przydawkowej (attributiv) to jest deklinowany, tzn. otrzymuje końcówki fleksyjne w zależności od rodzaju (Genus), liczby (Numerus) oraz przypadku (Kasus) określanego przez nie rzeczownika, np. das schönere Kleid.
  • Natomiast jeśli przymiotnik jest użyty w funkcji orzecznikowej (prädikativ) lub przysłówkowej (adverbial), to pozostaje nieodmieniony, np. das Kleid ist schöner.

Stopień najwyższy (Superlativ)[edytuj]

  • Tworzenie stopnia najwyższego polega z reguły na dodaniu do podstawowej formy przymiotnika końcówki -st:
    np. kleinst-, müdest-, salzigst-, ...
  • Jeżeli forma podstawowa jest zakończona na -d, -t, -s, -ss, -ß, -z, -tz, -x, -sk lub -sch i w ostatniej sylabie podstawowej formy przymiotnika występuje pełna samogłoska, to należy dodać -est:
    np. buntest-, ...
  • W przypadku niektórych przymiotników, jeżeli ich forma podstawowa zawiera samogłoski ulegające przegłosowi, ten przegłos w stopniu najwyższym (i wyższym) się pojawia:
    np. kürzest-, längst-, ...
  • Jeżeli niemiecki przymiotnik w stopniu najwyższym jest użyty w funkcji przydawkowej (attributiv) to jest deklinowany, tzn. otrzymuje końcówki fleksyjne w zależności od rodzaju (Genus), liczby (Numerus) oraz przypadku (Kasus) określanego przez nie rzeczownika, np. das schonste Kleid.
  • Natomiast jeśli przymiotnik jest użyty w funkcji orzecznikowej (prädikativ) lub przysłówkowej (adverbial), to jest tworzony wg schematu am -(e)sten i pozostaje nieodmieniony, np. das Kleid ist am schönsten.

Stopień wyższy i najwyższy bez przegłosu lub z przegłosem (Komparativ und Superlativ mit schwankendem Umlaut)[edytuj]

  • Następujące przymiotniki tworzą stopień wyższy i najwyższy z przegłosem lub bez:
  • bang, blass, fromm, glatt, karg, krumm, nass, rot, schmal
  • Obecnie zazwyczaj są używane formy bez przegłosu.[1]
  1. Wahrig, Richtiges Deutsch leicht gemacht, wissenmedia GmbH, Gütersloh 2009, s. 374: "Dabei werden heute in der Standardsprache überwiegend die nicht umgelauteten Formen gewählt."