Rosyjski/Lekcja 2

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Skocz do: nawigacja, szukaj
Język rosyjski
Flaga Rosji

Spis treści | Lekcje: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Wprowadzenie[edytuj]

W tej lekcji:

  • nauczysz się podstawowych zwrotów grzecznościowych
  • poznasz rosyjską koniugację

Ле́ксика (słownictwo), диало́г, те́кст, гpамма́тика, приме́р (przykład).

Лексика[edytuj]

Język rosyjski
Słownictwo
Словарьpodstawy
здра́вствуйте dzień dobry
здра́вствуй dzień dobry (mniej oficjalne)
до́брый день dzień dobry
приве́т cześć (na powitanie)
пока́ сześć (przy pożegnaniu)
Как дела́? jak leci?
Мне о́чень прия́тно! Bardzo mi miło!
xорошо́ dobrze
спaси́бо dziękuję
большо́е спаси́бо bardzo dziękuję
ра́зве czyż
то́лько tylko
вы wy; pan, pani
да tak
нeт nie
не nie (w zaprzeczeniach)
уже́ już
знако́мый znajomy
знако́мы znajomy (krótka forma liczby mnogiej)
сказа́ть powiedzieć
э́то to
кто kto
что co; że
друг / подру́га / друзья́ przyjaciel / przyjaciółka / przyjaciele
я ра́д(a) познако́миться miło mi cię poznać [jestem rad(a) z poznania się]
знать znać, wiedzieć
за́втра jutro
ра́но wcześnie
у́тро rano
е́хать jechać
пое́хать pojechać
да́чa domek letniskowy
большо́й duży, wielki (rozmiarem)
сдаю экза́мен по матема́тике zdaję egzamin z matematyki
я до́лжен (должна́) / мне на́до / мне ну́жно powinienem...
ещё jeszcze
повтори́ть powtórzyć
как, како́й, кака́я, како́е jak, jaki, jaka, jakie
жа́лость szkoda, żal
идти́ iść
до встре́чи! do zobaczenia
до свида́ния! do widzenia

Kак меня зовут? - Jak się nazywam? Как тебя зовут? - Jak się nazywasz? Как его [jewo] зовут? - Jak on się nazywa? Как её зовут? - Jak ona się nazywa? Как нас зовут? - Jak my się nazywamy? Как вас зовут? - Jak wy się nazywacie? Jak pan/pani się nazywa? Как их зовут? - Jak oni się nazywają?

Jeżeli chcemy odpowiedzieć na powyższe pytania, należy usunąć ,,Как z powyższych wyrażeń:

Меня/Его/Её/Нас/Вас/Их зовут (imię). Nazywam się/On nazywa się/Ona nazywa się/My nazywamy się/Wy nazywacie się/Pan,Pani nazywają się/Oni nazywają się .... .

Przy podawaniu pełnego imienia (w sprawach oficjalnych np. w urzędzie) używamy poniższej konstrukcji:

imię, отчество (forma odojcowska)

Tworzenie formy odojcowskiej

Jeżeli imię taty kończy się na: а, е, ё, и, й, о, у to: -jego córka ma na imię: imię, imię ojca+евна -jego syn ma na imię: imię, imię ojca+евич


Jeżeli imię taty kończy się na spółgłoskę to: - jego córka ma na imię: imię, imię ojca+овна - jego syn ma na imię: imię, imię ojca+ович

W języku rosyjskim istnieją dwie formy imienia:

Możemy powiedzieć Анна, ale możemy także powiedzieć: Аня

Helena - Елена - Лена - Алёна

Диалог[edytuj]

Język rosyjski
Dialog
Диалогpierwszy dialog
M: Здравствуй, Гри́ша!

Г: Приве́т, Ма́ша!
M: Как дела́?
Г: Хорошо́, спaси́бо. A э́то кто?
M: Ра́зве вы не знако́мы? Познако́мьтесь: это Гри́ша, это Пётр.
Г: Здра́вствуйте.
П: Здравствуйте. Прия́тно познако́миться.
Г: Скажи́, кто он тебе́?
M: То́лько друг. А зна́ешь, Пётр, что за́втра ра́но у́тром мы с Гри́шей е́дeм на да́чу? Хо́чешь с на́ми пое́хать?
П: Большо́е спaси́бо, я бы пое́хал, но за́втра в ше́сть часов сдаю́ экза́мен по матема́тике, и мне ещё ну́жно гото́виться.
M: Жаль. Ла́дно, мне пора идти. До встре́чи!
Г: Пока́
П: До свида́ния!


M: Cześć, Grisza!
G: Cześć, Masza!
M: Jak leci?
G: Dziękuję, dobrze. A to kto?
M: Czy wy nie znajomi [jesteście]? Poznajcie się: to jest Grisza, a to Piotr.
G: Dzień dobry.
P: Dzień dobry. Miło poznać
G: Powiedz, kim on dla ciebie [jest]?
M: Tylko przyjacielem... A wiesz, Piotr, że jutro wcześnie rano ja z Griszą jedziemy na daczę? Nie pojechałbyś z nami?
P: Wielkie dzięki, pojechałbym, ale jutro o 18:00 zdaję egzamin z matematyki i muszę jeszcze powtórzyć.
M: Szkoda... OK, muszę iść. Do zobaczenia!
G: Cześć!

P: Cześć!

Гpамматика[edytuj]

Czasownik "быть"[edytuj]

Rosyjskie zdanie oznajmujące w zasadzie nie różni się od polskiego. Jedynie pewien problem stanowi czasownik "быть" (być), który występuje w czasie przeszłym i przyszłym, ale w teraźniejszym go nie ma. Po prostu go opuszczamy:

  • Я в школе. - Ja [jestem] w szkole.
  • У меня тетрадь. - Mam zeszyt (dosł. u mnie [jest] zeszyt). // nie ma czasownika "mieć", ale stosujemy konstrukcję "у" + dopełnienie + rzeczownik"

Zapytać możemy po prostu:

  • Ты в школе? - Ty [jesteś] w szkole?

Stosując odpowiednią intonację.

Aby zaakcentować istnienie czegoś, możemy w czasie teraźniejszym użyć "есть":

  • У нас есть деньги. - Mamy pieniądze (dosł. u nas są pieniądze). W tym zdaniu najważniejsze jest samo posiadanie, mówimy komuś, że mamy pieniądze, a nie, że mamy pieniądze. "нь" czytamy jak /ń/.

Zaprzeczenie:

  • Сыра нет. - Sera nie [ma].

Potwierdzanie i zaprzeczanie[edytuj]

Najprostszym potwierdzeniem jest: "да, это правда" ("tak, to prawda"; O, Oo Oo). Możemy również powiedzieć: "я с тобой согласен (согласна)" (dosł. "jestem z tobą zgodny (zgodna); zgadzam sie z tobą"; O oO oOo/oOo).

Język rosyjski
Przykład
Примерpotwierdzanie
Ты не cомневаешься, что это правда

Возможно, ...
Мне кажется, что ты прав (правá)
Я уверен, что...

Я убеждён (Мы убеждены), что...
nie wątpisz, że to prawda (ooOo, O Oo Oo)

Możliwe, (że)... (oOo)
Wydaje mi się, że masz rację. (dosł. ty prawy/prawa) (O Ooo, O O O)
Jestem pewien, że... (O oOo, O)

Jestem przekonany / Jesteśmy przekonani, że... (O ooO / O oooO, O...)

Istnieją dwa krótkie wyrazy zaprzeczające: нет i не. "Нет" stosujemy jako samodzielne "nie", natomiast "не" zaprzecza konkretny wyraz, np.:

  • Нет, это не правда.
  • "Сомневаюсь, что это правда" - "wątpię, czy to prawda" (ooOo, O Oo Oo).
  • "Я не верю, что..." - "nie wierzę, żeby..." (O O oO, Oo).
  • "Невозможно, чтобы..." - "niemożliwe, żeby..." (ooOo, Oo).

Czasownik[edytuj]

Czasownik w rosyjskim nie jest tak ciekawy, jak rzeczownik, ale to on tworzy zdanie. W języku rosyjskim występują dwie główne koniugacje i tak zwana "koniugacja mieszana". Rosyjski czasownik odmienia się przez:

  • czasy (istnieją trzy: teraźniejszy, przeszły, przyszły)
  • tryby (oznajmujący, rozkazujący i przypuszczający)
  • osoby (podobnie jak w polskim)
  • aspekty (dokonany lub niedokonany)

Ponadto czasownik posiada również nieosobowe formy, ale o tym będzie w dalszych lekcjach.

Jak można zauważyć, miękki znak (ь) w czasowoniku występuje:

  • na końcu bezokolicznika po spółgłosce, np.

Koniugacja[edytuj]

Język rosyjski
Gramatyka
Грамматикажить - I koniugacja
жить  
я живу мы живём
ты живёшь вы живёте
он живёт они живут
O  
O oO O oO
O oO O oOo
O oO oO oO
Język rosyjski
Gramatyka
Грамматиказнать - I koniugacja
знать  
я знаю мы зна
ты знаeшь вы знаeте
он зна они знают
O  
O Oo O Oo
O Oo O Ooo
O Oo oO Oo
Język rosyjski
Gramatyka
Грамматикаехать - I koniugacja
ехать  
я еду мы едeм
ты едeшь вы едeте
он едeт они едут
Oo  
O Oo O Oo
O Oo O Ooo
O Oo oO Oo
Język rosyjski
Gramatyka
Грамматикаслушать - I koniugacja
слушать  
я слушaю мы слушa
ты слушaeшь вы слушaeте
он слушa они слушaют
Oo  
O Ooo O Ooo
O Ooo O Oooo
O Ooo oO Ooo


  • Jeśli akcent pada na samogłoskę w temacie, bezokolicznik kończy się na -ть, to w końcówkach osobowych występuje samogłoska "е" ехать - едeшь.
  • Jeśli akcent pada na końcówkę, bezokolicznik kończy się na akcentowane -ти, a w odmianie dodajemy końcówki z ё, np. идти - идёшь.
  • Ale: скажу - скажешь.
  • Poza tym występują czasowniki zakończone w bezokoliczniku na -чь, np. помочь (pomagać - oO).
  • Jeśli na końcu tematu występuje spółgłoska twarda, np. ж, ц, ш, to zamiast -ю, -ют, dodajemy końcówki -у. -ут. Wszystkie miękkie spółgłoski, czyli e, ё, и, ю, я, po spółgłoskach twardych również wymawiamy twardo, jak: э, о, ы, у, а. Ч i щ są zawsze miękkie.


Język rosyjski
Gramatyka
Грамматикаговорить - II koniugacja
говорить  
я говорю мы говорим
ты говоришь вы говорите
он говорит они говорят
ooO  
O ooO O ooO
O ooO O ooOo
O ooO oO ooO
Język rosyjski
Gramatyka
Грамматикаслышать - II koniugacja
слышать  
я слышу мы слышим
ты слышишь вы слышите
он слышит они слышат
Oo  
O Oo O Oo
O Oo O Ooo
O Oo oO Oo


  • Jeśli na końcu tematu występuje spółgłoska twarda, np. ж, ц, ш, to zamiast -ю, -ят dodajemy końcówki -у. -ат.



Język rosyjski
Słownictwo
Словарьsłowniczek
глагол - czasownik (oO)

жить
знать
ехать
говорить
слышать
слушать

упражн`ение
перевод - tłumaczenie (ooO)

mieszkać
znać, wiedzieć
jechać
mówić
słyszeć
słuchać

ćwiczenie

Упражнение[edytuj]

  • W wolne miesca wpisz odpowiednie formy czasu teraźniejszego czasowników.

1. Я _(жит______(жить) в Варшаве. 2. Где _________(жить) твоя тётя? 3. Ты ___________(любить) свою девушку? 4. Вы ___________(стоять) в очереди? 5. Моя девушка _________(играть) в баскетбол. 6. Мой папа ___________(смотреть) телевизор. 7. Мы __________(учиться) во втором классе общеобразовательного лицея. 8. Ты не звони мне, я уже _______(спать). 9. Чем ты _____________(увлекаться)? 10. Я ___________(готовить) вкусный обед.

Na następnej lekcji:

  • nauczysz się pytać po rosyjsku,
  • poznasz rosyjską deklinację.