Pszczelarstwo/Hodowla

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Flying Bees 20080926.jpg

Hodowla pszczół[edytuj]

Hodowla pszczół ma na celu z jednej strony zachowanie gatunku pszczoły miodnej, a z drugiej wyhodowanie pszczół o cechach korzystnych z punktu widzenia pszczelarstwa. Każda placówka hodowlana lub indywidualny hodowca inaczej ustala hierarchię przydatnych cech składających się na tzw. wartość użytkową pszczół. W pasiece nastawionej na produkcję miodu główny nacisk jest kładziony na miodność, pasieki specjalizujące się w produkcji propolisu hodują pszczoły mocno kitujące, natomiast dla pszczelarza-hobbysty największe znaczenie ma łagodność. Zgodnie z Ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z 1997 roku hodowla zwierząt, w tym również hodowla pszczół, to zespół zabiegów, zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych (genotypu) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi selekcja i dobór osobników do kojarzenia prowadzony w warunkach prawidłowego chowu oraz ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich.

Wartość użytkowa[edytuj]

Wartość użytkową, czyli zespół cech przydatnych z punktu widzenia ich wykorzystania w pasiece, określa się w tzw. ocenie terenowej. Polega ona na porównaniu cech rodzin pszczelich pochodzących od różnych matek w konkretnych warunkach środowiskowych. Na podstawie tego porównania hodowca i pszczelarz ma możliwość wyboru materiału do dalszej hodowli.

Kryteria hodowlane[edytuj]

Ogólnie w hodowli pszczół zwraca się przede wszystkim uwagę na następujące cechy:[1]

Łagodność[edytuj]

Agresywność lub łagodność pszczół zależy od wielu czynników, z których głównym jest uwarunkowanie genetyczne. Poza tym pszczoły bywają czasem agresywne, np. jeżeli matka przestaje być dla nich atrakcyjna, gdy rodzina zaczyna chorować lub podczas przeglądów dokonywanych przy niesprzyjającej pogodzie.

Łagodność może być oceniana podczas każdego otwarcia ula.

bardzo łagodna = jeden jedyny podmuch dymu podczas otwierania ula wystarczy, by przy strząsaniu pszczół z ramek nie było ani jednego użądlenia
łagodna = w razie potrzeby kilka podmuchów dymu, nie więcej niż jedno użądlenie jest dopuszczalne
nerwowa = po podymieniu pszczoły krążą wokół ciebie gotowe do ataku
złośliwa = pszczoły atakują bez względu na dym, praca bez kapelusza nie jest możliwa

Rojliwość[edytuj]

Rojliwość jest oceniana w sezonie rojowym.

brak = rodzina nie roi się nawet w trzecim roku życia królowej, zaczątki mateczników pozostają puste
mała = mateczniki zaczerwione, ale przy dodaniu miejsca nie są dalej pielęgnowane
średnia = mateczniki są zaczerwione i nadal pielęgnowane po poszerzeniu, jedynie odebranie ramek z czerwiem uspokaja nastrój rojowy
znaczna = rodzina wypuszcza rój mimo dodania miejsca i odebrania ramek

Wydajność miodowa[edytuj]

Rozwój wiosenny[edytuj]

Rozwój wiosenny należy oceniać w okresie kwitnienia iwy, wiśni i jabłoni.

bardzo szybki = rodzina z łatwością osiąga siłę odpowiednią na wykorzystanie pożytku bez odsklepiania plastrów lub podkarmiania pobudzającego, ilość pszczół pozwala na zasilanie nimi słabszych rodzin
szybki = rodzina osiąga odpowiednią siłę na wykorzystanie pożytku bez pobudzania
normalny = osiągnięcie siły na pożytek możliwe tylko przy pomocy podkarmiania pobudzającego
wolny = nawet przy pobudzaniu pszczoły nie osiągają odpowiedniej siły przed kwitnięciem wiśni

Siła rodziny[edytuj]

Zimotrwałość[edytuj]

Zimotrwałość jest oceniana od początku października do pierwszego oblotu wiosennego.

bardzo dobra = taka sama ilość pszczół na początku i na końcu zimowli. Praktycznie brak osypu
dobra = niewielki osyp, zimowla przebiega bez zakłóceń
słaba = osyp jest spory, ale rodzina ma pewne przeżycie zimowli
brak = rodzina osypała się podczas zimowli lub musi zostać rozwiązana

Odporność na choroby[edytuj]

Zachowania higieniczne[edytuj]

Trzymanie się plastra[edytuj]

Trzymanie się plastra można oceniać podczas każdego otwarcia ula.

bardzo spokojne = pszczoły są jak przyklejone do plastra i nie odrywają się nawet przy dłuższych zabiegach
spokojne = pojedyncze pszczoły rozbiegają się, ale większość jest spokojna
rozbiegane = przy wyciąganiu ramki pszczoły biegają do komórek z miodem, by się nasycić
niespokojne = pszczoły uciekają z plastra pozostawiając nawet otwarty czerw bez ciepła i ochrony

Zużycie pokarmu[edytuj]

Dynamiczne budowanie plastrów[edytuj]

Metody określania przynależności rasowej/ liniowej[edytuj]

  • Na podstawie cech morfologicznych
    • indeks kubitalny, wielkość skrzydeł, zakończenie żyłki radialnej
    • długość języczka
    • długość włosków na tergitach odwłoka i barwa owłosienia
    • szerokość IV tergitu/ szerokość pierścieni filcowych
    • kolor oskórka

Sposoby unasieniania[edytuj]

Unasienianie naturalne[edytuj]

Trutowisko[edytuj]

Trutowisko to izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). W miesiącach letnich (czerwiec/lipiec) na trutowiska zwożone są młode, jeszcze niezapłodnione królowe w małych ulikach weselnych w celu odbycia lotów godowych. W Europie Środkowej miejsc nadających się na trutowisko (niedostępnych dla obcych trutni) jest niewiele. Trutowiska europejskie znajdują się przeważnie na wyspach Morza Północnego lub w niżej położonych rejonach alpejskich.

Pasieczysko[edytuj]

Unasienianie sztuczne/ instrumentalne (inseminacja)[edytuj]

Historia[edytuj]

Pierwsza próba udanego unasienienia matki pszczelej została przeprowadzona w roku 1927 przez dr L. Watsona[2]. W latach czterdziestych XX wieku inseminowano matki pszczele tylko w celach naukowych, a od ok. roku 1970 sztuczne unasienianie jest przeprowadzane również przez indywidualnych hodowców pszczół. W porównaniu z unasienianiem naturalnym, którego efekt w dużej mierze zależy od pogody, inseminacja może być przeprowadzana w dowolnych warunkach klimatycznych. Poza tym do inseminacji królowych można użyć spermy pochodzącej od kontretnie wybranych trutni (różnego pochodzenia), natomiast na trutowisku wszystkie znajdujące się tam królowe parują się z przypadkowymi trutniami pochodzącymi z rodzin ojcowskich.

Techniki inseminacji[edytuj]

Przygotowanie królowych i trutni[edytuj]

Pozyskiwanie spermy[edytuj]

Homogenizacja spermy[edytuj]

Inseminacja[edytuj]

Bibliografia[edytuj]


Przypisy