Ekoogrodnictwo/Kompostowanie

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<< Zakładanie ogrodu - Spis treści - Płodozmian i zmianowanie roślin >>
KOMPOSTOWANIE

Zakładanie pryzmy kompostowej - Komposty specjalne - Praktyczne rady - Kompostowanie i ściółkowanie powierzchniowe (mulczowanie)



Wikipedia
Wikipedia, nasz siostrzany projekt, zawiera artykuł na temat kompostu.

Teoria[edytuj]

Kompost stanowi serce (albo raczej brzuch) każdego ogrodu, nie tylko biologicznego. Odpady organiczne z gospodarstwa w wyniku kompostowania przetwarzane są na wysokiej jakości nawóz. Pierwiastki uczestniczą więc w zamkniętym obiegu, zupełnie jak w przyrodzie.

Kompostowanie[edytuj]

W kompoście następuje proces rozkładu, który powodują organizmy żywe - zewnętrzna forma odpadków ulega rozpadowi (dysymilacji), podczas którego wytwarza się energia cieplna. W pryzmie kompostowej zachodzą te same procesy, co w próchnicznej warstwie gleby. Materia organiczna ulega powolnej mineralizacji dzięki bakteriom, grzybom, skoczogonkom, a głównie dzięki dżdżownicom. Rozkład materii organicznej nazywamy potocznie butwieniem; nie ma tutaj miejsca na gnicie, które zachodzi bez obecności tlenu.

Rozkład musi mieć harmonijny przebieg, a do tego potrzebne są ciepło, powietrze i wilgoć. W zbyt zbitej lub zbyt wilgotnej pryzmie następuje niekorzystny proces gnicia, w wyniku którego powstają m.in. siarkowodór, kwas masłowy, amoniak, metan, których zapach zwabia np. muchy, a nawet szczury. Pryzma staje się rozsadnikiem czynników chorobotwórczych, a zetknięcie produktów gnicia z korzeniami roślin powoduje ich obumarcie!

Nie powinniśmy także bezmyślnie wrzucać do kompostu wszystkich resztek, gdyż takie "dzikie składowisko" będzie rozkładać się bardzo powoli. Dobra pryzma jest ułożona bardzo starannie i pielęgnowana w sposób sensowny i celowy. Materiał układamy niezbyt luźno, tak jednak, by do każdej warstwy dotarło powietrze. W czasie suszy oprócz zagonów powinniśmy podlewać także nasz kompost, robiąc to jednak z umiarem, by pryzma nie zmieniła się w mokradło. Możemy do tego celu użyć preparatów roślinnych.

Węgiel i azot[edytuj]

Aby proces rozkładu zachodził sprawnie, mikroorganizmy potrzebują, oprócz tlenu i wody, azotu do budowy ciała oraz węgla do uzyskania energii. Aby wykorzystać jedną cząsteczkę azotu, mikroorganizmy potrzebują 30 cząsteczek węgla, optymalny stosunek C:N w pryzmie wynosi więc 30:1 (C - węgiel, N - azot). W przypadku niskiego lub wysokiego stosunku C:N szybkość kompostowania ulega zmianie - przy niskim maleje zapas azotu i proces zwalnia, a w efekcie powstaje słabo zmineralizowany kompost, dostarczający roślinom tylko niewielkich ilości składników pokarmowych.

Węgiel jest ogólnie dostępny w kompostowanym materiale, natomiast ilość azotu jest różna w zależności od tego, co kompostujemy. Świeże, zielone odpadki zawierają stosunkowo korzystne ilości azotu, więc w trakcie układania pryzmy wystarczy niewielka ilość bogatego w azot nawozu, którym posypujemy poszczególne warstwy pryzmy.

Compost Heap.jpg
Kompostowany materiał Stosunek C:N
Mączka kostna
5
Masa zielona, świeże resztki ogrodowe
7
Skoszona trawa
12
Odchody zwierząt hodowlanych
15
Obornik po 3-miesięcznym pryzmowaniu
15-20
Słoma strączkowych (bardziej fachowo: bobowatych - fasola, groch)
15
Lucerna (nawóz zielony)
15-20
Odpadki kuchenne
23
Łęty ziemniaczane
25
Igły świerkowe
30
Świeży obornik ze słomą
30
Liście drzew
40-80
Słoma zbóż
50-150
Trociny, drewno
270-510

Z powyższej tabeli wynika, że liście, słoma zbóż oraz drewno mają niekorzystne stosunki C:N. W przypadku kompostowania tych materiałów należy zadbać o dodatkową porcję azotu. Z dopuszczonych w ekoogrodnictwie nawozów bogatych w azot należą: mączka rogowa, mączka z krwi, obornik owczy, kozi, króliczy, świński. Azot zawierają także: gnojowica bydlęca i gnojówka z pokrzyw; tymi nawozami można polewać pryzmę w suchszych okresach, przez co dodatek innych nawozów staje się zbędny.

Proces rozkładu[edytuj]

Proces rozkładu jest dwufazowy: w pierwszych tygodniach mikroorganizmy rozkładają materiał organiczny bardzo szybko, przez co temperatura pryzmy wzrasta do ~50-80°C. Przy sprzyjającej pogodzie po upływie około 2-3 tygodni pryzma zapada się, a temperatura obniża się do ~40°C, rozkład zwolni tempo, przejmą go inne grupy mikroorganizmów. W klasycznej pryzmie założonej wiosną proces trwa najdłużej 8-12 miesięcy - z odpadów organicznych powstaje jednolita, brunatna próchnica.


Zakładanie pryzmy kompostowej>>>