Wikijunior:Języki/Niemiecki

Gdzie mówi się w tym języku?

Język niemiecki jest językiem używanym w Europie: w Niemczech i w Austrii jako jedyny język urzędowy, a także w w Belgii, w Szwajcarii i w Liechtensteinie.

Jaka jest historia tego języka?

Język ten należy do grupy germańskiej, czyli jest krewnym na przykład szwedzkiego oraz angielskiego.

Co ciekawe, bardzo dużo słów w języku polskim, zwłaszcza dotyczących rzemiosła i techniki, pochodzi z niemieckiego. "Kosztować", "majster", "szlafrok" i "spacer" to wszystko słowa zapożyczone z języka niemieckiego.

W samym niemieckim natomiast dużo wyrazów pochodzi z języka francuskiego. Podczas gdy w języku polskim słowa z francuskiego są prawie zawsze spolszczone, czyli zapisywane tak, jak my je słyszymy (francuskie "sauce", polskie "sos"), Niemcy często zostawiają je tak, jak w języku francuskim (niemieckie "Sauce", zniemczane do "Soße").

Jak zapisuje się ten język?

W języku niemieckim występuje alfabet łaciński (ten sam co w języku polskim). Jednak cechą tego alfabetu są umlauty (Ä, Ö, Ü) oraz litera ß (Es-Zett, czytaj "es-cet"), czytana jak s. Ta ostatnia jest o tyle ciekawa, że powstała przez zlanie się litery "s" (w starym niemieckim piśmie wyglądającej jak długa pionowa kreska zaokrąglona u końców: ʃ) i "z".

Jakie dzieła powstały w tym języku?

Z literatury dla dzieci najbardziej znane są baśnie braci Grimm. Jakub Grimm (1785 – 1863) i Wilhelm Grimm (1786 – 1859) zebrali i opublikowali niemieckie opowieści ludowe i baśnie. Kilka z nich zostało sfilmowanych przez wytwórnię Disneya, m.in. "Królewna Śnieżka", "Kopciuszek" i "Śpiąca królewna". Także "Czerwony kapturek" oraz "Jaś i Małgosia" znane są wśród dzieci na całym świecie.

Johann Wolfgang von Goethe (1749 – 1832) to najsłynniejszy niemiecki poeta romantyczny. Napisał m.in. powieść w listach "Cierpienia młodego Wertera" oraz monumentalną sztukę teatralną "Faust" o uczonym, który zaprzedał duszę diabłu. Był niezwykle wszechstronnym autorem: zajmował się botaniką, geologią, filozofią, teorią kolorów... Do jego znanych wierszy należą m.in. "Nocna pieśń wędrowca", "Pieśń Mignon" ("Znasz-li ten kraj...") oraz ballada "Król Olch".

Popularnym autorem literatury młodzieżowej był Karol May (1842 – 1912). Najbardziej znane są jego przygodowo-podróżnicze książki o Dzikim Zachodzie, zwłaszcza "Winnetou" i "Skarb w Srebrnym Jeziorze". Ciekawostką jest, że większość swoich książek podróżniczych May napisał nie wyjeżdżając z Niemiec.

Jakie jest kilka podstawowych zwrotów w tym języku?

Niemiecki	Wymowa (PL)	Polski
Guten Morgen	gutyn morgen	Dzień dobry (do 12:00)
Guten Tag	gutyn tak	Dzień dobry (12:00–18:00)
Guten Abend	gutyn abent	Dobry wieczór (17:00–22:00)
Hallo	halo	Cześć (powitanie)
Tschüs	czius	Cześć (pożegnanie)
Auf Wiedersehen	auf wider-zeen	Do widzenia
Bitte	byte	Proszę
Danke	danke	Dziękuję
Ich heiße...	yś hajse	Nazywam się...
Ich liebe dich	yś libe dyś	Kocham cię
Ich bin...	yś bin	Jestem...

		Języki	edytuj
		Wstęp • Autorzy • Wersja do druku Angielski • Arabski • Czeski • Esperanto • Estoński • Francuski • Grecki • Hindi • Hiszpański • Japoński • Koreański • Niemiecki • Norweski • Polski • Quenya • Rosyjski • Słowacki • Włoski Aneks